16:26 ICT Thứ hai, 15/09/2014





Liên kết


 

 

 





Trang nhất » Tin Tức » Khoa Xã Hội



DẠY HỌC VÀ ĐÁNH GIÁ THEO CHUẨN KIẾN THỨC KĨ NĂNG

Thứ ba - 11/10/2011 09:06

DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO CHUẨN

 

                                      PGS.TS. Vũ Nho

                             Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam

 

          Trong lớp tập huấn giáo viên cốt cán ở Cà Mau ( tháng 1/2010) về  sử dụng tài liệu HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN CHUẨN KIẾN THỨC KĨ NĂNG môn Ngữ văn, có một vấn đề lí thú được đặt ra : Chúng ta đang dạy học và kiểm tra đánh giá theo chuẩn nào? Vấn đề tưởng như đơn giản, nhưng thật không dễ trả lời. Bởi vì ngay cả  những tác giả của tài liệu cũng chưa hình dung hết là mình đang viết tài liệu theo chuẩn nào. Chuẩn tối đa ư? Chắc là không phải, vì chuẩn này nếu có thì chỉ áp dụng cho các lớp năng khiếu, các lớp chuyên. Chuẩn tối thiểu ư? Có lẽ thế, vì nhiều lần mọi người nhắc đến chuẩn tối thiểu, là cái chuẩn thấp nhất mà hầu như gần 100% học sinh của tất cả mọi vùng miền đều đạt được. Nhưng nếu dạy theo chuẩn tối thiểu thì với các em học sinh vùng sâu, vùng xa, vùng núi, học sinh dân tộc ít người còn chưa thạo lắm tiếng Việt là phù hợp, vậy các em ở đồng bằng, ở thị trấn, thành phố thì sao? Lẽ nào lại kìm hãm khả năng của các em trong cái khung nhỏ hẹp của chuẩn tối thiểu? Đấy là chưa kể đến một cái chuẩn khác mà những người đẻ ra chuẩn ở châu Âu thường sử dụng, nhưng Việt Nam chưa có thuật ngữ tương đương. Đó là Rule standards. Chúng tôi đề nghị tạm dịch là chuẩn thông dụng, chuẩn phổ biến. Như vậy , trước khi trả lời câu hỏi Chúng ta đang dạy học và kiểm tra đánh giá theo chuẩn nào? Cần thống nhất với nhau rằng cái gọi là chuẩn kiến thức và chuẩn kĩ năng có ba loại, hay có thể coi là ba mức độ có liên quan từ thấp đến cao. Thuật ngữ tiếng Anh là : Minimum standards ( chuẩn tối thiểu), Rule standards

( chuẩn thông dụng) và Maximum standards ( chuẩn tối đa).

          Đây là định nghĩa và ví dụ của các nhà làm chương trình châu Âu về  3 loại ( chính xác hơn là ba mức) chuẩn đó.

Chuẩn tối thiểu

¾     Thể hiện điều cần thiết và cơ bản mà mọi học sinh tại một trình độ nhất định ở một môn nhất định phải biết và nắm vững được.

¾     Thể hiện mục tiêu của giáo viên và của trường để đưa tất cả học sinh tới trình độ này

Chuẩn thông  dụng

¾     Thể hiện mức chuẩn mà một độ tuổi và trường học nhất định có thể nắm được

¾     Thể hiện  mức trung bình ( V.Nh, nhấn mạnh) mà học sinh có thể thực hiện nhiều hơn hoặc ít hơn.

Chuẩn tối đa

¾     Thể hiện trong những khả năng có thể đạt được về lý thuyết

¾     Chuẩn này ít được được định hướng trong kết quả của học sinh và được định hướng nhiều hơn ở ý nghĩa học thuật

¾     Chuẩn này thích hợp cho việc phân loại kết quả của học sinh nhưng không thích hợp cho việc giảng dạy cụ thể

 Ví dụ

Lĩnh vực nhận thức

Chuẩn tối thiểu

Chuẩn thông dụng

Chuẩn tối đa

Những điều cơ bản

Nền tảng

Chuyển đổi

Có khả năng tái hiện thông tin được giảng dạy trên lớp

Có khả năng liên kết các thông tin được dạy ở những thời điểm khác nhau và tạo thành quan hệ giữa chúng

Có khả năng nhận thức thông tin trong một tập hợp những ý tưởng mới

 

Lĩnh vực giao tiếp

Chuẩn tối thiểu

Chuẩn thông dụng

Chuẩn tối đa

Mục tiêu

Hướng tới

Suy nghĩ  phản hồi

Có khả năng trình bày ý tưởng, cảm xúc và những ấn tượng của bản thân

Có khả năng giới thiệu ý kiến của cá nhân và liên hệ chúng với những ý kiến của người khác

Có khả năng từ quan điểm của mình suy xét quan điểm của những người khác

 

( Vũ Nho, dịch từ tư liệu của GS. J. Rasmussen, trong buổi làm việc với Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam )

 

          Vậy chúng ta đã  làm chương trình và viết sách giáo khoa theo chuẩn nào? Chúng ta đã dạy và kiểm tra đánh giá theo chuẩn nào?

          Đến đây, lại phải nói về thang đo kiến thức và kĩ năng của Bloom và không thể không nhắc đến Nikko, người đã kế tục Bloom và điều chỉnh để những người thực hiện thang đo dễ dàng và rành mạch. Theo Bloom, có 6 mức độ về kiến thức từ thấp nhất đến cao nhất mà có thể đo được ở học sinh. Đó là nhận biết, thông hiểu, vận dụng, phân tích, tổng hợp, đánh giá. Tiếp thu tinh thần của Bloom, Nikko chỉ rút gọn lại còn 3 mức. Đó là  nhận biêt, thông hiểu, vận dụng. Vận dụng lại chia làm hai mức nhỏ là vận dụng ở mức thấp và vận dụng ở mức cao. Trong một số tài liệu  của Bộ Giáo dục và đào tạo, tuy không nêu đích danh Nikko , nhưng về cơ bản là theo  thang đo do Nikko nêu ra, được các chuyên gia quốc tế về đánh giá cung cấp ( xem Bộ Giáo dục và Đào tạo - Hướng dẫn thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm học 2007-2008 môn Ngữ văn, nxb Giáo dục, 2008, tr.5,6).

          Không tuyên bố  chính thức, nhưng những người làm chương trình và viết sách giáo khoa của chúng ta đã dựa vào ba mức độ nhận thức của học sinh, dựa vào mức độ các vùng miền khác nhau để đưa ra một chương trình phù hợp, vừa sức với mọi vùng miền và mọi đối tượng. Chương trình có chú ý đến  các đối tượng, các mức nhận thức và sự phát triển. Sách giáo khoa cũng như vậy. Các nội dung mạch kiến thức thường bố trí từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, từ thấp lên cao. Ngay trong một bài học, các câu hỏi và bài tập cũng được bố trí từ bài dễ đến bài khó, từ bài nhận biết đến bài thông hiểu và từ thông hiểu đến vận dụng. Một số  câu hỏi, bài tập có đánh dấu sao hoặc ghi rõ là bài tập nâng cao chính là  tuân theo  ba mức nhận thức, chỉ dành cho các đối tượng khá giỏi của lớp học.

          Trong các bài học, phần yêu cầu cần đạt ghi ở đầu bài, chúng ta thấy rõ yêu cầu này ( cũng tương đương với chuẩn) không phải chỉ là yêu cầu tối thiểu, mà là yêu cầu ở mức trung bình, phổ biến mà tất cả các học sinh của mọi vùng miền đều có thể và cần phải đạt được. Nếu theo chuẩn kiến thức thì rõ ràng yêu cầu này có dựa vào chuẩn tối thiểu, nhưng chủ yếu là dựa vào chuẩn thông dụng; và cũng không thể nói là không có đụng chạm đến phần thấp của chuẩn tối đa. Chúng ta đều biết rằng trong một lớp học phổ biến ( trừ các lớp chuyên, chọn) đều có ba loại đố tượng học sinh là yếu kém, trung bình và khá giỏi. Vậy thì thiết kế bài học cũng phải chú ý đến cả ba đối tượng này. Hay nói khác đi, ba mức chuẩn ( tối thiểu, thông dụng và tối đa) đều phải được sử dụng, tất nhiến tỉ lệ của mỗi mức chuẩn ấy là bao nhiêu lại phụ thuộc vào trình độ cụ thể của học sinh. Ví dụ trong lớp học chỉ có 5% học sinh khá giỏi và 50% trung bình thì  chuẩn sử dụng cho bài học chủ yếu là chuẩn tối thiểu và chuẩn thông dụng. Ngược lại, nếu lớp học chỉ có 5% học sinh yếu kém, 50 % khá giỏi thì chuẩn áp dụng sẽ chủ yếu là thông dụng và tối đa.

          Khi soạn câu hỏi kiểm tra và đánh giá, chúng ta vẫn thường lập ma trận, trong đó chú ý đến cả ba loại câu hỏi với các mức độ nhận biết, thông hiểu, vận dụng. Như vậy  nhận biết là mức thấp nhất có thể coi là tương đương với chuẩn tối thiểu. Thông hiểu là mức cao hơn có thể tương ứng với một phần của chuẩn tối thiểu và một phần của chuẩn thông dụng. Còn vận dụng ở mức thấp thì tương đương với một phần của chuẩn thông dụng và một phần của chuẩn tối đa. Vận dụng ở mức cao tương đương với  phần còn lại của chuẩn tối đa. Từ đây có thể dễ dàng  thấy rằng trong một bài kiểm tra hay thi, điểm 5 trên 10 là tương đương với  đạt chuẩn tối thiểu, từ  trên 5 đến 8 trên 10 tương đương với chuẩn thông dụng, từ trên 8 đến 10 tương đương với chuẩn tối đa.

          Đến đây thì câu hỏi nêu ra ở phần đầu đã được trả lời. Chúng ta đã xây dựng chương trình và viết sách giáo khoa theo cả ba mức chuẩn. Chúng ta dạy học và kiểm tra đánh giá cũng kết hợp cả ba mức chuẩn. Tùy từng vùng miền, tùy từng lớp học cụ thể, người giáo viên sử dụng phối hợp tỉ lệ ba mức chuẩn đó sao cho hiệu quả nhất.

                                                                               23/2/2010

Tác giả bài viết: PGS.TS. VŨ NHO

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Văn bản - Thông báo mới

Đơn vị trực thuộc

Video giới thiệu nhà trường